วิธีประเมินกำไรโครงการรับเหมาก่อสร้าง คิดราคางานอย่างไรไม่ให้ขาดทุน
การรับงานก่อสร้างแต่ละโครงการไม่ได้หมายความว่าธุรกิจจะมีกำไรเสมอไป แม้สัญญาว่าจ้างจะมีมูลค่าสูง แต่หากประเมินต้นทุนไม่ครบถ้วน คิดราคาค่าดำเนินงานต่ำเกินไป หรือไม่เผื่อค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นระหว่างโครงการ ก็อาจทำให้ผู้รับเหมาต้องแบกรับภาระต้นทุนมากกว่าที่คาดการณ์ไว้
การคำนวณกำไรธุรกิจรับเหมาจึงเป็นขั้นตอนสำคัญก่อนตัดสินใจเสนอราคา ผู้ประกอบการควรเข้าใจต้นทุนทั้งหมด วิเคราะห์ความเสี่ยง และกำหนดราคาที่เหมาะสมกับขอบเขตงาน เพื่อให้โครงการสามารถสร้างผลตอบแทนและช่วยให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างต่อเนื่อง
1. กำไรโครงการรับเหมาคืออะไร?
กำไรโครงการรับเหมา คือผลตอบแทนที่เหลือจากรายได้ของโครงการหลังหักต้นทุนและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องทั้งหมด โดยผู้ประกอบการต้องพิจารณาทั้งต้นทุนโดยตรงและต้นทุนทางอ้อม ไม่ควรดูเพียงส่วนต่างระหว่างราคาวัสดุกับราคาที่เสนอให้ลูกค้า
ตัวอย่างเช่น บริษัทรับเหมารับงานก่อสร้างมูลค่า 5 ล้านบาท หากมีต้นทุนวัสดุ ค่าแรง เครื่องจักร และค่าใช้จ่ายอื่นรวม 4 ล้านบาท จะมีส่วนต่างเบื้องต้น 1 ล้านบาท แต่ยังต้องพิจารณาค่าใช้จ่ายในการบริหาร ภาษี และภาระทางการเงินตามลักษณะกิจการด้วย
กำไรขั้นต้น (Gross Profit)
กำไรขั้นต้นคือรายได้จากโครงการหักต้นทุนโดยตรงที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน เช่น วัสดุ ค่าแรง และค่าเครื่องจักรตามหลักการบันทึกบัญชีของกิจการ
กำไรสุทธิ (Net Profit)
กำไรสุทธิคือผลลัพธ์หลังหักค่าใช้จ่ายในการดำเนินธุรกิจ ต้นทุนทางการเงิน และภาษีที่เกี่ยวข้องตามหลักเกณฑ์ทางบัญชี
การแยกกำไรแต่ละประเภทช่วยให้ผู้ประกอบการมองเห็นผลประกอบการได้ชัดเจน และสามารถวิเคราะห์ได้ว่าปัญหาเกิดจากต้นทุนโครงการหรือค่าใช้จ่ายในการบริหารกิจการ
2. ต้นทุนอะไรบ้างที่ต้องนำมาคำนวณก่อนเสนอราคา?
ก่อนกำหนดราคางานรับเหมา ผู้ประกอบการควรรวบรวมต้นทุนทุกประเภทที่เกี่ยวข้องกับโครงการ เพราะต้นทุนบางรายการอาจไม่ได้ปรากฏอยู่ในรายการวัสดุหลัก แต่ยังเป็นค่าใช้จ่ายที่จำเป็นต่อการทำงาน
2.1 ค่าวัสดุก่อสร้าง
เป็นต้นทุนสำคัญที่ต้องประเมินจากปริมาณวัสดุและราคาต่อหน่วย เช่น เหล็ก ปูนซีเมนต์ ทราย หิน อิฐ กระเบื้อง สายไฟ และอุปกรณ์ระบบต่าง ๆ ควรตรวจสอบราคาจากผู้จำหน่ายและเงื่อนไขการจัดซื้อก่อนจัดทำราคาเสนอ
2.2 ค่าแรงและค่าผู้รับเหมาช่วง
ควรคำนวณจำนวนแรงงาน ระยะเวลาทำงาน และอัตราค่าจ้างให้สอดคล้องกับแผนโครงการ หากมีการจ้างผู้รับเหมาช่วง ต้องรวมค่าใช้จ่ายตามขอบเขตงานและข้อตกลงที่เกี่ยวข้องด้วย
2.3 ค่าเครื่องจักรและอุปกรณ์
รวมถึงค่าเช่ารถเครน รถขุด เครื่องจักรหนัก เครื่องมือเฉพาะทาง ค่าน้ำมัน และค่าบำรุงรักษา ควรประเมินจากระยะเวลาการใช้งานจริง ไม่ควรคิดเฉพาะวันที่เครื่องจักรเข้าหน้างานเท่านั้น
2.4 ค่าใช้จ่ายบริหารโครงการ
เช่น ค่าผู้ควบคุมงาน ค่าเดินทาง ค่าที่พัก ค่าเช่าสำนักงานสนาม ค่าเอกสาร และค่าใช้จ่ายอื่นที่จำเป็นต่อการดำเนินโครงการ
2.5 ค่าใช้จ่ายสำรองสำหรับความเสี่ยง
โครงการก่อสร้างอาจพบความเปลี่ยนแปลงของราคาวัสดุ สภาพพื้นที่ หรือระยะเวลาดำเนินงาน ผู้รับเหมาควรประเมินความเสี่ยงและกำหนดเงินสำรองให้เหมาะสม โดยไม่ควรตั้งตัวเลขโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
3. วิธีคำนวณกำไรโครงการรับเหมา
วิธีเบื้องต้นในการประเมินกำไร คือการนำรายได้จากโครงการมาหักต้นทุนและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้อง โดยต้องแยกให้ชัดเจนว่ากำลังคำนวณกำไรขั้นต้นหรือกำไรสุทธิ
สูตรคำนวณกำไรขั้นต้น
กำไรขั้นต้น = รายได้จากโครงการ - ต้นทุนโดยตรง
สูตรคำนวณอัตรากำไรขั้นต้น
อัตรากำไรขั้นต้น (%) = (กำไรขั้นต้น ÷ รายได้จากโครงการ) × 100
ตัวอย่างการคำนวณ
สมมติบริษัทรับเหมาก่อสร้างได้รับงานมูลค่า 5,000,000 บาท และประเมินต้นทุนดังนี้
- ค่าวัสดุก่อสร้าง 2,000,000 บาท
- ค่าแรง 1,000,000 บาท
- ค่าเครื่องจักร 300,000 บาท
- ค่าผู้รับเหมาช่วง 400,000 บาท
- ค่าใช้จ่ายโครงการอื่น 300,000 บาท
ต้นทุนโดยตรงรวมเท่ากับ 4,000,000 บาท
กำไรขั้นต้น = 5,000,000 - 4,000,000
กำไรขั้นต้นเท่ากับ 1,000,000 บาท
อัตรากำไรขั้นต้น = (1,000,000 ÷ 5,000,000) × 100
อัตรากำไรขั้นต้นเท่ากับ 20%
ตัวเลขดังกล่าวยังไม่ใช่กำไรสุทธิ เพราะอาจมีค่าใช้จ่ายสำนักงาน ดอกเบี้ย ภาษี และรายการอื่นที่ต้องพิจารณาตามหลักบัญชี
ตัวอย่างนี้เป็นเพียงการจำลองเพื่ออธิบายวิธีคำนวณ ไม่ใช่อัตรากำไรที่รับประกันได้สำหรับทุกโครงการ
4. หลักการตั้งราคางานรับเหมาให้เหมาะสม
การตั้งราคางานรับเหมาไม่ควรพิจารณาจากราคาของคู่แข่งเพียงอย่างเดียว แต่ควรเริ่มจากต้นทุนจริงของกิจการ แล้วนำมาประเมินร่วมกับขอบเขตงาน ระยะเวลาดำเนินการ ความเสี่ยง และผลตอบแทนที่ต้องการ
4.1 ตรวจสอบรายละเอียดงานก่อนเสนอราคา
ควรศึกษาขอบเขตงาน แบบก่อสร้าง รายละเอียดวัสดุ และข้อกำหนดของผู้ว่าจ้างให้ครบถ้วน หากมีข้อมูลไม่ชัดเจน ควรสอบถามก่อนเสนอราคา เพื่อป้องกันการประเมินต้นทุนผิดพลาด
4.2 จัดทำ BOQ ให้ละเอียด
BOQ ช่วยให้เห็นปริมาณงาน รายการวัสดุ ค่าแรง และต้นทุนประมาณการ ควรตรวจสอบว่ารายการต่าง ๆ ครอบคลุมงานตามสัญญาหรือไม่ รวมถึงตรวจสอบราคาและปริมาณให้เป็นปัจจุบัน
4.3 รวมค่าใช้จ่ายทางอ้อม
ค่าใช้จ่ายสำนักงาน ค่าบริหารโครงการ และค่าใช้จ่ายสนับสนุนอื่น ๆ ควรได้รับการจัดสรรเข้าสู่การประเมินต้นทุนอย่างเหมาะสม เพื่อไม่ให้ราคาที่เสนอสะท้อนต้นทุนต่ำกว่าความเป็นจริง
4.4 กำหนดกำไรเป้าหมายอย่างมีเหตุผล
ผู้ประกอบการควรกำหนดผลตอบแทนที่ต้องการโดยพิจารณาความซับซ้อนของงาน ระยะเวลา ความเสี่ยง และความสามารถในการดำเนินงาน ไม่ควรใช้เปอร์เซ็นต์เดียวกับทุกโครงการ
4.5 ตรวจสอบเงื่อนไขสัญญา
ควรพิจารณาเงื่อนไขการชำระเงิน การตรวจรับ การรับประกันผลงาน ค่าปรับกรณีล่าช้า และขอบเขตความรับผิดชอบ เพราะเงื่อนไขเหล่านี้อาจมีผลต่อต้นทุนและผลตอบแทนของโครงการ
6. ความเสี่ยงที่อาจกระทบต่อกำไรโครงการ
นอกจากต้นทุนที่ประเมินไว้แล้ว ยังมีปัจจัยที่อาจทำให้ผลประกอบการของโครงการเปลี่ยนแปลงได้ ผู้รับเหมาควรวางแผนรับมือก่อนเริ่มงาน
ราคาวัสดุเปลี่ยนแปลง
ควรตรวจสอบราคาวัสดุและระยะเวลาที่ผู้จำหน่ายรับรองราคา หากโครงการใช้เวลานาน ควรประเมินผลกระทบจากความผันผวนของราคาวัสดุด้วย
งานล่าช้ากว่ากำหนด
ความล่าช้าอาจทำให้เกิดค่าแรง ค่าเช่าเครื่องจักร และค่าใช้จ่ายบริหารเพิ่มขึ้น จึงควรมีแผนงานและติดตามความคืบหน้าอย่างสม่ำเสมอ
การเปลี่ยนแปลงขอบเขตงาน
หากผู้ว่าจ้างต้องการเปลี่ยนรายละเอียดงาน ควรประเมินต้นทุนและระยะเวลาใหม่ พร้อมจัดทำเอกสารยืนยันก่อนดำเนินการตามข้อตกลง
การรับเงินไม่ตรงตามแผน
การรับชำระเงินล่าช้าอาจไม่ทำให้กำไรทางบัญชีเปลี่ยนแปลงทันที แต่ส่งผลต่อเงินสดที่กิจการมีไว้จ่ายค่าใช้จ่าย และอาจเพิ่มต้นทุนทางการเงินได้
7. วิธีติดตามกำไรระหว่างดำเนินโครงการ
การคำนวณกำไรก่อนเริ่มงานเป็นเพียงการประมาณการ ผู้ประกอบการควรติดตามต้นทุนจริงระหว่างดำเนินโครงการ เพื่อให้สามารถตรวจพบความผิดปกติและปรับแผนได้ทันเวลา
ข้อมูลที่ควรติดตามประกอบด้วย
- รายได้ตามสัญญาและงานเปลี่ยนแปลงที่ได้รับอนุมัติ
- ต้นทุนวัสดุที่เกิดขึ้นจริง
- ค่าแรงและค่าใช้จ่ายผู้รับเหมาช่วง
- ค่าเครื่องจักรและค่าใช้จ่ายหน้างาน
- ต้นทุนที่ยังต้องใช้จนจบโครงการ
- เงินที่ได้รับจากผู้ว่าจ้างแล้ว
- ยอดลูกหนี้และยอดเงินที่ยังรอรับ
- ประมาณการกำไรเมื่อโครงการเสร็จสิ้น
การเปรียบเทียบงบประมาณกับต้นทุนจริงเป็นประจำช่วยให้ผู้ประกอบการทราบว่าโครงการยังอยู่ในกรอบที่วางไว้หรือไม่ และควรปรับปรุงการดำเนินงานในส่วนใด
8. กำไรกับกระแสเงินสดแตกต่างกันอย่างไร?
กำไรและกระแสเงินสดเป็นข้อมูลทางการเงินที่เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ได้หมายถึงสิ่งเดียวกัน กำไรแสดงผลการดำเนินงานตามหลักบัญชี ส่วนกระแสเงินสดแสดงการรับและจ่ายเงินสดจริงในช่วงเวลาหนึ่ง
ตัวอย่างเช่น บริษัทรับเหมาอาจดำเนินงานและบันทึกรายได้ตามหลักบัญชีแล้ว แต่ยังอยู่ระหว่างรอรับชำระเงินจากผู้ว่าจ้าง ขณะเดียวกันบริษัทต้องจ่ายค่าแรงและค่าวัสดุอย่างต่อเนื่อง
ดังนั้น แม้โครงการจะมีผลกำไรตามประมาณการ แต่หากบริหารกระแสเงินสดไม่ดี ก็อาจเกิดปัญหาสภาพคล่องได้
ผู้ประกอบการจึงควรใช้ข้อมูลกำไรควบคู่กับแผน Cash Flow เพื่อประเมินทั้งความคุ้มค่าและความพร้อมด้านเงินสดของโครงการ
อ่านเพิ่มเติม: บทที่ 21: Cash Flow ธุรกิจรับเหมา
อ่านเพิ่มเติม: บทที่ 22: เงินทุนหมุนเวียนธุรกิจรับเหมา
9. Checklist ก่อนเสนอราคางานรับเหมา
ก่อนส่งใบเสนอราคา ผู้ประกอบการควรตรวจสอบข้อมูลสำคัญให้ครบถ้วน ดังนี้
- ตรวจสอบแบบและขอบเขตงานครบถ้วน
- จัดทำ BOQ และตรวจสอบปริมาณวัสดุ
- ตรวจสอบราคาวัสดุจากผู้จำหน่าย
- ประเมินค่าแรงและผู้รับเหมาช่วง
- รวมค่าเครื่องจักรและค่าอุปกรณ์
- คำนวณค่าใช้จ่ายในการบริหารโครงการ
- ประเมินค่าใช้จ่ายสำรองตามความเสี่ยง
- กำหนดผลตอบแทนเป้าหมาย
- ตรวจสอบเงื่อนไขการรับเงินและการชำระเงิน
- ประเมิน Cash Flow ตลอดระยะเวลาโครงการ
- ตรวจสอบความสามารถของกิจการในการดำเนินงาน
10. สรุปการบริหารกำไรธุรกิจรับเหมา
การคำนวณกำไรโครงการรับเหมาก่อสร้างต้องเริ่มจากการประเมินต้นทุนให้ครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นค่าวัสดุ ค่าแรง เครื่องจักร ค่าใช้จ่ายบริหาร และค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นระหว่างดำเนินงาน
ผู้ประกอบการควรใช้ BOQ เป็นเครื่องมือวางแผนต้นทุน ตรวจสอบราคาก่อนเสนอราคา และติดตามผลประกอบการจริงอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ควรบริหารกระแสเงินสดควบคู่กับการคำนวณกำไร เพื่อให้ธุรกิจมีเงินเพียงพอสำหรับดำเนินงานและชำระภาระผูกพัน
การตั้งราคาที่เหมาะสมและการบริหารต้นทุนอย่างเป็นระบบ จะช่วยให้ผู้รับเหมาประเมินความคุ้มค่าของโครงการได้ดีขึ้น และวางแผนการเติบโตของกิจการในระยะยาว
สอบถามข้อมูลสินเชื่อธุรกิจกับ BKL Money
สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการสอบถามข้อมูลเกี่ยวกับสินเชื่อธุรกิจและแนวทางเตรียมเอกสาร สามารถติดต่อ BKL Money เพื่อสอบถามรายละเอียดเบื้องต้นได้
โทรศัพท์: 092-496-5940
LINE ID: @058nackz
พื้นที่ให้บริการ: กรุงเทพฯ และปริมณฑล
การพิจารณาสินเชื่อขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของผู้ให้บริการแต่ละราย ผู้ประกอบการควรประเมินความสามารถในการชำระคืนก่อนตัดสินใจ